Pomoc w przemocy
Po naświetleniu zarówno wewnętrznych i zewnętrznych uwarunkowań sprzyjających uwikłaniu w przemoc, należy naświetlić drogi pomocy w wychodzeniu z niej. Człowiek sam z siebie, zamykając się w obrębie własnych przemyśleń i analiz, nawet najintensywniejszych, najprawdopodobniej natrafi na mur bezradności. Skoro znalazł się w sytuacji zagrożenia, to prawdopodobnie nie posiadał narzędzi pozwalających na bieżąco tego zagrożenia neutralizować. To normalne. Nikt nie rodzi się z pełną wiedzą dotyczącą optymalnego zachowania w każdej możliwej sytuacji i nikt tej wiedzy nie jest w stanie wyczarować znikąd. Jesteśmy skazani na tworzenie własnego światopoglądu i narzędzi poznawczych w oparciu o to, co przychodzi do nas z zewnątrz. Pierwszym krokiem zawsze będzie świadoma realizacja tego stanu rzeczy, przyznanie się do momentu słabości i bezradności i zwrócenie się po pomoc ku innym.
W tym momencie ukazuje się też ta rozwojowa, konstruktywna część kultury, jako otoczenia, w którym żyjemy. Nauka na temat wewnętrznej dynamiki relacji wraz z jej jasnymi i ciemnymi stronami stale się rozwija, przemoc jest tematem nie tylko psychologicznej dysputy, ale też społecznych potrzeb, szeroko poruszanych w mediach głównego i bocznego nurtu stale zwiększając świadomość. System powoli stara się dopasować do tych potrzeb wprowadzając kolejne prawa i instytucje mające na celu profilaktykę problemu przemocy i pomoc osobom, które już jej doświadczyły. Nawet dla sprawców czekają wyspecjalizowane programy w myśl poglądu, że osoba, która stosuje przemoc, także potrzebuje pomocy. Dla osób, które mogą sobie na to pozwolić, do dyspozycji pozostaje również szeroki rynek prywatnych usług wycelowanych w ten problem.
Pierwsza linia dostępnych nam zasobów wsparcia będzie jednak tą najbardziej intymną, złożoną z osób bliskich – rodziny, przyjaciół, kolegów i koleżanek. Każda z nich posiada swój własny bagaż wyjątkowych doświadczeń, które mogą okazać się nieocenione w odnalezieniu się w swoim problemie. Każda z nich jest w stanie zaoferować nam swój wgląd i perspektywę, z której możemy odkryć nowe sposoby działania. I najważniejsze – każda z nich może okazać nam swoje wsparcie, które przypomni nam, że mimo ciężkiej sytuacji, nie jesteśmy w niej sami. Nie da się przecenić wagi budowania zdrowej siatki najbliższej grupy społecznej. Niestety czasami, z najróżniejszych przyczyn to, co powinno być nam bliskie, wcale takie nie jest. W prywatne relacje wchodzą emocje, wchodzi wrażliwość i sprzeczne postawy, często nieuświadomione. Boimy się konfliktów, ocen, odrzucenia. A czasami, mimo najszczerszych chęci, pomoc najbliższych po prostu nie wystarcza. Wtedy możemy zwrócić się po pomoc profesjonalną.
Każda przemoc kwalifikuje się jako sytuacja kryzysowa. W większości większych miast w Polsce znajdują się ośrodki interwencji kryzysowej, do których można się zgłosić i w krótkim terminie otrzymać nieodpłatną pomoc psychologiczną, która skoncentruje się na zatrzymaniu przemocy i odzyskaniu poczucia bezpieczeństwa. Pomoc społeczna we współpracy z policją oferuje rodzinom dotkniętym problemem przemocy procedurę niebieskiej karty, w ramach której specjalnie powołany zespół interdyscyplinarny w porozumieniu z każdą stroną sytuacji próbuje wskazać najlepsze drogi naprawy. Niebieska karta nie jest procedurą prawną, ale należy pamiętać, że przemoc domowa w ujęciu polskiego prawa jak najbardziej jest przestępstwem i można dochodzić swoich praw na drodze postępowania sądowego. To ścieżki najmocniej skoncentrowane na szybkim i skutecznym rozwiązaniu problemu.
Drugą stroną profesjonalnej pomocy jest ta, która za cel obiera rozwój osobisty zainteresowanego i wyposażenia go w adekwatne narzędzia i kompetencje. Dzięki temu w obecnej, ale i każdej kolejnej sytuacji, osoba będzie w stanie posłużyć się nimi do samodzielnego rozwiązania zagrażających sytuacji, zanim osiągną one punkt krytyczny. Najważniejszymi przykładami będą tutaj rozmaite grupy wsparcia dla osób doświadczających przemocy, gdzie poza wglądem i moderacją prowadzących psychologów, będą one mogły wysłuchać historii osób znajdujących się w podobnych sytuacjach. Jest to istotne, ponieważ zjawiska przemocy w pierwszej kolejności doprowadzają do izolacji społecznej, a na forum grupy wsparcia jasnym okazuje się, że nie tylko nasza historia nie jest odosobniona, ale do tego możliwa do uleczenia. Każdy, najdrobniejszy sukces jednego uczestnika grupy, będzie dodawał otuchy całej reszcie napędzając procesy zmian. Powstają również wyspecjalizowane grupy warsztatowe, które aspekt społeczny integrują z konkretnym programem skupionym na przekazywaniu przydatnej wiedzy i umiejętności, czego przykładem może być grupa (Do)Tarcia skierowana specyficznie do mężczyzn doświadczających konfliktów w związkach i chcących poprawić jakość komunikacji.
Tak więc oferta pomocy istnieje. Najważniejszy jednak zawsze pozostanie ten pierwszy krok ku zmianie, za który pozostajemy w pełni odpowiedzialni. Przemoc karmi się milczeniem i ostatecznie nikt nie będzie w stanie nam pomóc, dopóki sami świadomie o tę pomoc nie poprosimy.